สะพานมหาดไทยอุทิศ

What the register records

ประวัติ · History

สะพานมหาดไทยอุทิศ เป็นสะพานข้ามคลองมหานาคไปยังวัดสระเกศราชวรมหาวิหารบรรจบกับถนนบริพัตรแขวงบ้านบาตรเขตป้อมปราบศัตรูพ่ายเป็นสะพานข้ามปากคลองมหานาคที่ติดกับคลองรอบกรุงตรงข้ามป้อมมหากาฬซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชดำริที่จะสร้างสะพานในบริเวณนี้เพื่อเป็นประโยชน์แก่การคมนาคมสัญจรแต่พระองค์ทรงเสด็จสวรรคตไปก่อนที่จะได้สร้างสะพานแห่งนี้ตามประวัติที่กล่าวไว้ในหนังสือราชกิจจนุเบกษามีตอนหนึ่งว่าที่ต้นคลองมหานครตรงปลายแนวถนนบริพัตรนี้พระบาทสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงได้ทรงพระราชดำริมานานแล้วว่าจะสร้างสะพานให้มีทางสัญจรไปมาบรรจบกับตำบลอันเป็นเงื่อนที่รวมถนนหลายสายให้ติดต่อถึงกันแต่การนี้ยังมิได้ทันสำเร็จดังพระราชประสงค์พระองค์ก็ได้เสด็จสวรรคต... อย่างไรก็ตามกระแสพระราชดำริของพระองค์ยังคงอยู่และข้าราชการกระทรวงมหาดไทยมีสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพเป็นประธานได้มีพระดำริและความเห็นร่วมกันว่าควรจะสร้างสะพานแห่งนี้สนองพระราชประสงค์ของพระบาทสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงให้สำเร็จจึงบริจาคเงินรวมกันได้ 41,241.61 บาทแล้วมอบให้กรมสุขาภิบาลเป็นผู้ออกแบบและก่อสร้างอุทิศถวาย ข้าราชการสังกัดกรมสุขาภิบาลได้ร่วมบริจาคเพิ่มอีก 15,811.68 บาทเป็นเหตุให้ค่าก่อสร้างสะพานไม่มีปัญหา กรมสุขาภิบาลได้ออกแบบพร้อมทั้งจำลองแบบสะพานที่จะสร้างนำขึ้นทูลเกล้าฯถวายพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงทอดพระเนตรและมีพระบรมราชวินิจฉัยก่อน พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทอดพระเนตรแล้วโปรดเกล้าฯให้กรมสุขาภิบาลสร้างสะพานได้ตามแบบจำลองที่ทูลเกล้าฯถวายให้ทอดพระเนตรนั้นและได้พระราชทานนามว่าสะพานมหาดไทยอุทิศเพราะเหตุว่าสะพานแห่งนี้จะสร้างขึ้นเพื่ออุทิศพระราชกุศลสนองพระราชประสงค์พระบาทสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวง แต่ชื่อทั่วไปที่ชาวบ้านเรียก คือ สะพานร้องไห้ ที่มาของชื่อน่าจะมาจากภาพปูนปั้นที่ประดับอยู่กลางสะพานซึ่งเป็นรูปชายหญิงและเด็กอยู่ในอากัปกิริยาที่แสดงความโศกเศร้าเสียใจ ที่มา1. ถาวร จารุกิตติชัย, สะพานในกรุงเทพมหานครและสะพานในรัชกาลที่ 5, กรุงเทพฯ คอมแพคท์พริ้นท์, 2542.2. ประพัฒน์ ตรีณรงค์. สะพานมหาดไทยอุทิศ วารสารไทย 14 55 (ก.ค. – ก.ย. 2537).3. ศันสนีย์ วีระศิลป์ชัย. ชื่อบ้านนามเมืองในกรุงเทพ. พิมพ์ครั้งที่ 6.กรุงเทพฯ มติชน, 2546.

ศิลปกรรม · Art and architecture

สะพานแห่งนี้ทำด้วยปูนผสมศิลาอย่างมีแกน คือ เป็นสะพาน แบบคอนกรีตเสริมเหล็ก ลักษณะสะพานมีโครงสร้างรับสะพานด้านล่างแบบวงโค้ง3 วง ไม่ทำเป็นคานเหมือนสะพานอื่นๆ ราวสะพานโค้งทอดตามความยาวของคอสะพานทั้ง4 ด้าน ภายในบรรจุพวงหรีดปูนปั้นแบบฝรั่ง ลักษณะพวงหรีดตกแต่งเป็นลายดอกไม้บริเวณตรงกลางสะพานมีแผ่นจารึกนามสะพานและปีพุทธศักราช 2457 ซึ่งเป็นปีที่สร้างสะพานเสร็จ และประดับด้วยรูปวงจักรข้างละ1 วงสองข้างจารึกเป็นเสาซุ้ม ด้านขวาของซุ้มมีภาพประติมากรรมนูนต่ำรูปสตรีอุ้มเด็กอยู่ในกิริยาอาการเสียใจ ในมือเด็กมีช่อดอกซ่อนกลิ่น ด้านซ้ายเป็นภาพผู้ชายยืนจับบ่าเด็ก ประติมากรรมปูนปั้นที่ประดับสะพานนั้นเป็นฝีมือของ วิคโตริโอ(Vittorio Nori)ช่างปั้นชาวอิตาเลียนจะสังเกตได้ว่ารูปทั้งหมดจะแสดงอาการร้องไห้เศร้าโศกซึ่งมีนัยหมายถึง ความอาลัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สะพานมหาดไทยอุทิศนั้นนอกจากจะเป็นสะพานที่มีคุณค่าทางศิลปกรรมแล้วยังเป็นเสมือนอนุสาวรีย์แห่งความ จงรักภักดีอย่างเปี่ยมล้นของพสกนิกรชาวไทยที่มีต่อพระบาทสมเด็จพระปรมินทร์มหาจุฬาลงกรณ์พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

สภาพปัจจุบัน · Present condition

สภาพปัจจุบันของสะพานมหาดไทยอุทิศเนื่องจากเป็นสะพานขนาดเล็กมีป้ายจราจรห้ามรถบรรทุกขนาด 1.5 ตันขึ้นไป และรถโดยสารที่มีคนเกิน 15 คนขึ้นไปผ่านเข้าไปยังสะพานแห่งนี้แต่ด้วยจำนวนรถที่ใช้สะพานแห่งนี้มีมากจึงก่อให้เกิดความสั่นสะเทือนและส่งผลกระทบต่อตัวสะพาน คือ มีการทรุดตัวบริเวณคอสะพาน และบริเวณราวพนักสะพานเกิดการชำรุดแตกร้าว