วัดมกุฏกษัตริยาราม

What the register records

ประวัติ · History

วัดมกุฏษัตริยาราม เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร สร้างขึ้นตามพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวหลังจากขุดคลองผดุงกรุงเกษมเป็นคูพระนครชั้นนอกและสร้างวัดโสมนัสวิหารเพื่ออุทิศพระราชทานแด่สมเด็จพระนางเจ้าโสมนัสวัฒนาวดีแล้วมีพระราชดำริว่าสมัยอยุธยามีการสร้างวัดเรียงรายตามคูเมืองเช่นสมเด็จพระบรมราชาที่3 (พระเจ้าบรมโกศ) ทรงสร้างวัดกุฏีดาวริมคูเมืองตรงข้ามกับวัดสมณโกฏิของพระมเหสีดังนั้นจึงมีพระราชประสงค์จะสร้างวัดส่วนพระองค์คู่กับวัดโสมนัสวิหาร ณ ริมคลองผดุงกรุงเกษมทางเหนือ ใกล้กับป้อมหักกำลังดัษกรโปรดให้ซื้อที่สวนของราษฎรติดต่อกับเขตวัดโสมนัสวิหารเป็นที่สร้างพระอารามทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระยาบรมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุญนาค) เป็นแม่กองสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมขุนราขสีหวิกรมเป็นนายช่างพระยามหานุภาพเป็นนายงานไม่ปรากฎหลักฐานว่าเริ่มการก่อสร้างเมื่อไรเมื่อปรับพื้นที่ก่อฐานรากพระอุโบสถพระวิหารพระวิหารคดและพระเจดีย์แล้วก่ออิฐได้เพียงถึงผนังเท่านั้นการก่อสร้างก็ชะงักมาเป็นเวลานานต่อมาได้เสด็จมาทรงวางศิลาฤกษ์ใน พ.ศ.2410 และทรงเร่งรัดให้ก่อสร้างกุฏิเสนาสนะให้เสด็จทันเปิดก่อนวัดเข้าพรรษาในพ.ศ.2411 ปรากฎว่าเสนาสนะเสร็จทันพระราชประสงค์ได้เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดในวันศุกร์ขึ้น 7 ค่ำ เดือน 8 ปีมะโรงพ.ศ.2411 โปรดให้นิมนต์พระจันทรโคจรคุณ (จนทรสียิ้ม) และพระภิกษุอีก20 รูปจากวัดบวรนิเวศวิหารมาประจำในพระอารามพระราชทานนามว่า วัดมกุฏกษัตริยาราม แต่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เรียก วัดนามบัญญัติ ไปพลางก่อนจนกว่าจะสิ้นรัชกาลจึงค่อยเรียกนามพระราชทาน ตjอมาสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรสเมื่อยังดำรงพระอิสริยยศเป็นกรมหมื่นทรงบัญชาการให้มีการบูรณะวัดแห่งนี้ขึ้นอีกครั้งหนึ่ง พร้อมทั้งได้มีประกาศพระบรมราชโองการให้เรียกนามวัดว่า วัดมกุฎกษัตริยาราม ตามที่ได้พระราชทานในรัชกาลที่4 เมื่อวันที่18 มกราคม2453 ที่มาวัดมกุฎกษัตริยาราม ประวัติวัดมกุฎกษัตริยารามราชวรวิหาร .พิมพ์เป็นที่ระลึกงานฉลองครบ รอบ100 ปี กรุงเทพฯ โรงพิมพ์การศาสนา , 2511.

ศิลปกรรม · Art and architecture

การวางผังของวัดมกุฏกษัตริยาราม แบบแปลนแผนผังของวัดมกุฏกษัตริยารามนั้นคล้ายกับวัดโสมนัสวิหารกล่าวคือ มีคูน้ำในพื้นที่วัดแยกจากคลองผดุงกรุงเกษมเข้าไป กำหนดสร้างกำแพงรอบวัดขึ้นภายในคูคลองและมีกำแพงแยกพื้นที่ออกเป็น3 ส่วนคือตอนกลางเป็นส่วนพุทธาวาสสองข้างเป็นส่วนสังฆาวาสมีประตูซุ้มสำหรับผ่านเข้าเขตพุทธาวาสข้างละ2 ประตูทะลุถึงกันทั้งตอนหน้าวัดและตอนหลังวัด ภายในมีสิ่งสำคัญประกอบด้วย 1.พระเจดีย์ เป็นเจดีย์ทรงระฆังมีระเบียงคตล้อมรอบ 2.พระวิหาร ตั้งอยู่ด้านหน้าเขตพุทธาวาส ลักษณะเป็นอาคารทรงไทยขนาด7 ห้อง 3.พระอุโบสถ ตั้งอยู่ในเขตพุทธาวาสตอนหลัง วัดผนังภายในพระอุโบสถมีภาพจิตรกรรม 4.พระระเบียงคต 5.อาคารลำดวน 1 6.วิหารราย เดิมเป็นศาลา โถงเดิน2 หลัง แต่ภายหลังได้บูรณะรื้อสร้างใหม่เป็นอาคารไทยชั้นเดียวก่ออิฐถือปูน 7.อาคารสุวรรณทัต 8.คณะหน้า 9.คณะกลาง 10.คณะท้าย 11.อาคารเชนยะวณิช 12.อาคารอรทัย 13.สำนักงานดวงจันทร์ 14.ศาลาเอนกวณิช 15.อาคารเอนกวณิช 16.อาคารเมตตา 17.อาคารนายแช่ม ภูดิโยธิน 18.ซุ้มประตู-กำแพง

สภาพปัจจุบัน · Present condition

อาคารภายในวัดมกุฏกษัตริยารามส่วนใหญ่มีสภาพค่อนข้างดีแต่บางหลังทรุดโทรมตามกาลเวลาปัจจุบันพระอุโบสถกำลังดำเนินการบูรณะซ่อมแซมใหม่ทั้งหลัง