วัดเครือวัลย์วรวิหาร

What the register records

ประวัติ · History

วัดเครือวัลย์สร้างขึ้นเมื่อปีใดไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัด หลักฐานเกี่ยวกับผู้สร้างวัดเครือวัลย์และปีที่สร้างยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่บ้างว่า ขณะที่สร้างนั้น เจ้าพระยาอภัยภูธร (น้อย บุณยรัตพันธุ์) ถึงแก่อสัญกรรมแล้ว และเจ้าจอมเครือวัลย์ในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวซึ่งเป็นธิดาของเจ้าพระยาอภัยภูธร เป็นผู้สร้าง กล่าวได้ว่า ชื่อของวัดเครือวัลย์มาจากชื่อของเจ้าจอมเครือวัลย์ ซึ่งเป็นบุคคลในสกุลบุณยรัตพันธุ์ และถือเป็นวัดประจำตระกูลบุณยรัตพันธุ์ วัดเครือวัลย์ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา ประมาณปี พ.ศ. 2367-2371 กรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียนพระอุโบสถของวัดเครือวัลย์เป็นโบราณสถานเนื่องจากภายในมีจิตรกรรมฝาผนังสมัยต้นรัตนโกสินทร์เรื่องนิทานชาดก 550 ชาติที่งดงามมาก และยังคงเหลือภาพจิตรกรรมที่ค่อนข้างสมบูรณ์.

ศิลปกรรม · Art and architecture

สถาปัตยกรรมสำคัญที่ปรากฏภายในบริเวณวัด ได้แก่ พระอุโบสถ ถัดมาคือเจดีย์ 3 องค์ ซึ่งหนึ่งในนั้นเป็นพระเจดีย์ที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้น และพระวิหารอีกทั้งยังมีสิ่งก่อสร้างอื่นๆ ที่จะให้รายละเอียดไว้ ดังต่อไปนี้ 1.พระอุโบสถพระอุโบสถของวัดเครือวัลย์สร้างขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นอาคารทรงไทยก่ออิฐถือปูน หลังคาลดระดับ2 ชั้นกว้าง 15.4เมตร ยาว 24เมตรประดับช่อฟ้าใบระกาหน้าบันแต่งด้วยปูนปั้นเป็นลายดอกไม้และลายพันธุ์พฤกษาระเบียงและมุขโดยรอบพระอุโบสถปูด้วยหินอ่อน ซุ้มประตูหน้าต่างทำด้วยปูนปั้นเป็นลายดอกไม้ลงรักปิดทอง บานประตูด้านนอกสลักรูปต้นไม้ ดอกไม้และรูปนก ด้านในเป็นรูปฉัตร 7 ชั้น ส่วนบานหน้าต่างด้านนอกลายเช่นเดียวกับบานประตู แต่ทำด้วยปูนปั้น ภายในพระอุโบสถเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปปางห้ามญาติและมีจิตรกรรมฝาผนังเรื่องพระเจ้า 500 ชาติที่มีความงดงามและสมบูรณ์มากที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย 2. เสมาและซุ้มเสมาพัทธสีมา (เสมา) เครื่องบนทำเป็นทรงยอดเกี้ยวตรงนมเสมาเป็นรูปวงกลม ซึ่งเป็นแบบพระราชนิยมในรัชกาลพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ลักษณะและขนาดของเสมาคล้ายกับใบเสมาที่วัดกัลยาณมิตรและวัดอัปสรสวรรค์ประดิษฐานอยู่ในซุ้มรอบพระอุโบสถซุ้มเสมา ทำลักษณะคล้ายเกี้ยวคานหามอย่างจีน หลังคาทำรูปทรงกรวยสี่เหลี่ยมจำนวนทั้งสิ้น 8 ซุ้ม 3. พระวิหารพระวิหาร เป็นอาคารทรงไทยก่ออิฐถือปูนหลังคาลดระดับ 2 ชั้น ขนาดกว้าง15.60เมตรยาว 24 เมตรสร้างขึ้นพร้อมกับการสร้างพระอุโบสถ ประดับช่อฟ้าใบระกา หน้าบันตลอดถึงซุ้มประตูหน้าต่าง แต่งด้วยปูนปั้นเป็นลวดลายพันธุ์พฤกษา ดอกไม้และรูปนก ลงรักปิดทอง บานประตูและบานหน้าต่างด้านนอกสลักเป็นรูปต้นไม้ ดอกไม้และรูปนก ลงรักปิดทองภายในประดิษฐานพระพุทธรูปปางมารวิชัยขนาดหน้าตักกว้าง ประมาณ 2 วา เป็นประธานไม่ปรากฎภาพจิตรกรรมใดใดข้างในพระวิหารหลังนี้ 4. พระเจดีย์3 องค์พระเจดีย์ตั้งเรียงรายกันอยู่ระหว่างพระอุโบสถกับพระวิหารมีจำนวน 3 องค์ลักษณะของพระเจดีย์ เป็นเจดีย์ทรงลังกา สูงประมาณ 10 วา องค์หน้ามีฐานก่อแยกต่างหาก ขนาดฐานกว้าง 13.70 เมตร ยาว 13.70 เมตร เป็นเจดีย์ที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้สร้าง ภายในมีพระบรมธาตุบรรจุอยู่ส่วนฐานด้านข้างเจาะเป็นช่องสำหรับบุรรจุอัฐิพระเจดีย์อีก 2 องค์ตั้งอยู่ทางด้านใต้ลงมาบนฐานสี่เหลี่ยมเช่นกัน ขนาดกว้าง 12.40 เมตร ยาว 23 เมตรตามประวัติกล่าวว่าสร้างขึ้นมาในคราวเดียวกับการสร้างวัดพระยาภูธราภัย (นุช บุณยรัตพันธุ์) เป็นผู้ สร้าง ใช้เป็นที่บรรจุอัฐิของคนในตระกูลบุณยรัตพันธุ์ ในบรรดาชื่อเจ้าของอัฐิที่บรรจุอยู่ที่ฐานพระเจดีย์ ปรากฏชื่อ เจ้าจอมสวน และเจ้าจอมใบ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวอยู่ด้วย 5. ซุ้มประตูและกำแพงแก้ว 6. แท่นก่ออิฐถือปูน 7.หอระฆังเป็นอาคารทรงโบราณ ก่ออิฐถือปูน ขนาดกว้าง 6 เมตร ยาว 6 เมตร ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของพระอุโบสถ ได้รับการบูรณะซ่อมแซม เมื่อพ.ศ. 2498 ด้านบนติดตั้งนาฬิกาไฟฟ้าไว้ทั้ง 4 ด้าน ซึ่งปัจจุบันใช้การไม่ได้แล้ว 8. สระน้ำ 9.ศาลาสวดพระอภิธรรม (ศาลาการเปรียญเดิม)ศาลาการเปรียญสร้างในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ในคราวเดียวกับการสร้างวัด ลักษณะทางสถาปัตยกรรม เป็นตึกทรงไทยมุงกระเบื้อง ก่ออิฐถือปูนกว้างประมาณ11 เมตร ยาว 19 เมตรปัจจุบันกองทัพเรือได้ซ่อมแซมเปลี่ยนแปลงและใช้เป็นศาลาบำเพ็ญกุศลจนถึงปัจจุบัน

สภาพปัจจุบัน · Present condition

สิ่งก่อสร้างต่างๆ ภายในวัดอยู่ในสภาพค่อนข้างดีแต่ภายในพระอุโบสถซึ่งมีจิตรกรรมฝาผนังพระเจ้าห้าร้อยชาตินั้น ค่อนข้างน่าเป็นห่วง ด้วยมีปัญหาเรื่องความ ชื้นสูงมากซึ่งก่อให้เกิดความเสียหายต่อภาพจิตรกรรมทำให้เป็นขุยและกะเทาะลอกหลุดออกมา แม้จะมีการบูรณะภาพจิตรกรรมไปเมื่อไม่นานมานี้และได้มีการเจาะช่องระบายความชื้นที่พื้นพระอุโบสถแล้วแต่ปัญหายังยังคงมีอยู่ นอกจากนี้ยังมีปัญหาเกี่ยวกับการกระแทกของดาลประตูและหน้าต่างเวลาปิด-เปิดที่สร้างความเสียหายต่อภาพจิตรกรรม แต่ทางวัดได้ติดลูกยางคั่นไว้เพื่อลดแรงกระแทกดังกล่าวแล้ว