พระราชวังเดิม

What the register records

ประวัติ · History

พระราชวังเดิม ตั้งอยู่ในแขวงวัดอรุณ เขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพมหานคร ใกล้กับป้อมวิไชยประสิทธิ์ สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีทรงสร้างเมื่อสถาปนากรุงธนบุรีเป็นราชธานีประมาณ พ.ศ. 2311 โดยใช้พื้นที่ในบริเวณกำแพงป้อมวิไชเยนทร์ทางฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นที่ตั้งพระราชวัง ขยายเขตพระราชวังด้านเหนือออกไปจรดคลองนครบาล ทำให้วัดอรุณราชวรารามกลายเป็นวัดในพระราชวัง สมัยนั้นจึงไม่มีพระสงฆ์อยู่จำพรรษา เขตพระราชวังด้านตะวันตกจรดวัดโมลีโลกยาราม (วัดท้ายตลาด)เมื่อพระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาจักรีบรมนาถ พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ทรงย้ายพระนครมาตั้งทางฝั่งตะวันออกใน พ.ศ.2325 พระราชวังเดิมที่กรุงธนบุรีว่างลง จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้รื้อกำแพงพระนครฝั่งตะวันตกซึ่งสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีโปรดสร้างขึ้นเมื่อพ.ศ.2314 เสียและรื้อเขตพระราชวังเดิมลงกึ่งหนึ่ง ตั้งแต่คลองริมวัดอรุณราชวรารามด้านเหนือลงมาเหลือแต่กำแพงสะกัดชั้นใน ให้เป็นที่ประทับของพระราชวงศ์ชั้นสูงต่อมา ในรัชกาลที่ 5 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานให้เป็นที่ประทับของสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมพระจักรพรรดิพงศ์จนสิ้นพระชนม์แล้วจึงพระราชทานพระราชวังเดิมให้แก่กรมทหารเรือเพื่อจัดตั้งโรงเรียนนายเรือ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2445

ศิลปกรรม · Art and architecture

สิ่งก่อสร้างที่ยังปรากฏอยู่ในพระราชวังเดิม ได้แก่ 1. ท้องพระโรง สร้างเป็นพระราชวังหลวงของกรุงธนบุรี ลักษณะเป็นอาคารทรงไทยก่ออิฐถือปูน หลังคาลด 2 ชั้น มุงกระเบื้องมีช่อฟ้าใบระกาพร้อม มีกำแพงแก้วลูกกรงมะหวดรอบ 2. พระตำหนักเก๋งคู่ เป็นอาคารก่ออิฐถือปูน หลังคาแบบจีน 2 หลังคู่ ตั้งอยู่ริมประตูพระราชวังด้านตะวันออก เก๋งหลังในเคยเป็นที่บรรทมของสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี พื้นชั้นล่างก่ออิฐโบกปูน ชั้นบนเป็นไม้สูงจากพื้นดินประมาณ 1.50 เมตร มีร่องเจาะไว้สำหรับลงพระบังคน 3. ศาลสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ภายในศาลประดิษฐานพระบรมรูปสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ขนาดเท่าจริงประทับยืน 1 องค์พระบรมรูปประทับนั่งขนาดสูง 1 ฟุต 1 องค์ เทวรูปจีนแกะด้วยไม้ปิดทอง 1 องค์ ที่เชิงบันไดด้านหน้ามีปืนใหญ่โบราณพร้อมฐานตั้งอยู่ด้านละ 1 กระบอก 4. พระตำหนักเก๋งพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นตำหนักที่พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดฯ ให้สร้างขึ้นเป็นที่ประทับที่พระราชวังเดิม เมื่อครั้งดำรงพระยศเป็นกรมขุนอิศเรศรังสรรค์ 5. กำแพงพระราชวังและประตู คือกำแพงพระราชวังส่วนที่เหลือ เป็นกำแพงก่ออิฐถือปูนมีใบเสมา ซุ้มประตุมีประตูทางเข้าเป็นรูปโค้งปลายแหลม

สภาพปัจจุบัน · Present condition

ได้รับการบำรุงรักษาให้คงสภาพดี