คลองคูเมืองเดิม

What the register records

ประวัติ · History

เดิมเป็นคลองคูเมืองในสมัยพระเจ้าตากสิน เหตุที่ขุดขึ้นมาเพื่อเป็นการขยายอาณาเขตเมืองธนบุรีให้กว้างใหญ่ออกไปสมกับเป็นราชธานี และเพื่อประโยชน์ในด้านการคมนาคม พระเจ้าตากสินโปรดให้ขุดแล้วสร้างปราการพระนครทางฟากตะวันออก คือ แนวปากคลองตลาดสมัยนั้น คลองหลอดในสมัยนั้นจึงเรียกว่า คลองคูเมือง ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 1 ทรงสร้างกรุงเทพฯ ใน พ.ศ.2326 จึงทรงโปรดให้รื้อแนวกำแพงเมืองธนบุรีฟากตะวันออกริมคลองหลอดเสียเพื่อขยายพระนครให้กว้างออกไปคลองคูเมืองจึงเป็นเขตกั้น มิให้ข้าศึกประชิดแนวกำแพงพระบรมมหาราชวัง แต่เดิมคลองนี้มิได้เรียกชื่อว่า คลองหลอด ทางด้านใต้ชาวบ้านนิยมเรียกกันว่า คลองตลาด เพราะที่ปากคลองมีตลาดใหญ่ทั้งทางบกและทางน้ำตั้งอยู่ (ปากคลองตลาดปัจจุบัน) ทางด้านเหนือเรียกว่า คลองโรงไหม เพราะมีโรงไหมหลวงตั้งอยู่ (ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของสะพานพระปิ่นเกล้า) ส่วนคลองหลอดจริงๆ คือคลองที่โปรดให้ขุดขึ้น 2 คลอง ได้แก่ คลองวัดเทพธิดา และคลองวัดสุทัศน์ ปัจจุบันกรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนคลองหลอดเป็นโบราณสถาน เมื่อวันที่ 29 เมษายน พ.ศ.2519

ศิลปกรรม · Art and architecture

คลองคูเมืองเดิมเริ่มต้นจากทิศตะวันออกที่แม่น้ำเจ้าพระยาบริเวณท่าช้างวังหน้าตรงสะพานพระปิ่นเกล้า แขวงพระบรมมหาราชวัง อ้อมไปจรดแม่น้ำเจ้าพระยาทางทิศใต้ที่ปากคลองตลาด ในแขวงและเขตเดียวกัน ขนาดกว้าง 14.00 เมตร ยาว 1,800 เมตร ลึก 2.50 เมตร

สภาพปัจจุบัน · Present condition

สองข้างตลิ่งมีคันคลองก่อด้วยอิฐถือปูนลำคลองตื้นเขินมากมีสิ่งปฏิกูลและน้ำเน่าเสีย