โรงพยาบาลพระมงกุฏเกล้า (วังพญาไท)

What the register records

ประวัติ · History

วังพญาไทเป็นวังที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้โปรดฯ ให้สร้างขึ้นในปี พ.ศ.2452 เพื่อเป็นที่เสด็จประพาสและใช้เป็นที่ปลูกทดลองธัญพืชต่างๆ เพราะพระองค์มีความสนพระทัยในด้านกสิกรรม ต่อมาสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถได้เสด็จไปประทับ ณ ตำหนักพญาไท พร้อมด้วยสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร เพื่อนำพระญาติพระวงศ์ทำนาด้วยพระองค์เอง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระตำหนักและพระที่นั่งเพิ่มเติม ต่อมาเมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคตแล้วสมเด็จพระศรีพัชรินทราฯ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงได้เสด็จมาประทับที่วังนี้จนตลอดพระชนมายุเมื่อวังนี้ว่างลงพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้เสด็จประทับต่อมา และโปรดฯ ให้รื้อพระตำหนักที่ประทับของสมเด็จพระบรมราชชนนีฯ ออกทั้งหมดยกเว้นท้องพระโรง แล้วโปรดฯ ให้สร้างพระราชมณเฑียรสถานขึ้นใหม่เป็นที่ประทับพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จประทับที่พระราชวังนี้เป็นครั้งคราวครั้นถึงสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานพระราชวังพญาไทให้แก่กรมรถไฟหลวง ใช้พระราชวังบางส่วนเป็นโรงแรมชั้นพิเศษสำหรับเป็นที่พักแขกบ้านแขกเมืองจากต่างประเทศ โดยใช้ชื่อว่า โฮเต็ลพญาไท ต่อมาทางราชการได้ขอใช้พระที่นั่งไวยกูณฐ์เทพยสถานเป็นที่ตั้งสถานีวิทยุชื่อ 7 PJ ของกรมไปรษณีย์โทรเลข ภายหลังเมื่อสถานีวิทยุกระจายเสียงย้ายไปขึ้นกับกรมโฆษณาการแล้ว พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวได้โปรดเกล้าฯ พระราชทานให้เป็นที่ตั้งของ กองเสนารักษ์ จังหวัดทหารบกกรุงเทพฯ ซึ่งเป็นสถานพยาบาลของกองทัพบก ต่อมาในปี พ.ศ.2489 จึงได้จัดตั้งเป็นโรงพยาบาลทหารบกขึ้นตรงกับกรมแพทย์ทหารบกได้รับพระราชทานชื่อว่า โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้าฯ เปิดบริการสำหรับทหารและประชาชนทั่วไปมาจนถึงปัจจุบันนี้

ศิลปกรรม · Art and architecture

1.พระที่นั่งไวยกูณฐ์เทพยสถาน 2.พระที่นั่งพิมานจักรี 3.พระที่นั่งศรีสุทธนิวาส 4.พระที่นั่งเทวราชสุภารมย์ 5.พระที่นั่งอุดมวนาภรณ์ สถาปัตยกรรมในวังพญาไทมีรูปแบบตะวันตกทั้งสิ้น อาคารส่วนใหญ่มีแผนผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าสร้างต่อเนื่องกัน อาคารที่สำคัญจะมีมุขหลายมุข แต่จะมีมุขที่สำคัญมุขหนึ่งยื่นออกมาจากตัวอาคารมากกว่ามุขอื่น บางหลังแผนผังมุขเป็นรูปกลม บางหลังเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส มีหลังคาเป็นรูปหอคอยสูง มุงด้วยหินชนวน ตัวอย่างปรากฏที่พระที่นั่งพิมานจักรี และพระที่นั่งศรีสุทธนิวาส นอกจากนั้นลักษณะเด่นอีกประการหนึ่ง ได้แก่ การเขียนภาพปูนเปียก (Fresco Secco) ที่บนเพดาน และผนังช่วงต่อระหว่างเพดานกับผนังภายในพระที่นั่งทั้ง 5 องค์ ต่างก็มีภาพเขียนแบบนี้ทั้งชั้นบนและชั้นล่างส่วนพระที่นั่งอุดมวนาภรณ์ซึ่งสร้างขึ้นในระยะหลังมีลักษณะเด่นคือ เป็นอาคารที่เรียบง่ายมากกว่าพระที่นั่งองค์อื่นๆ หลังคามีความลาดชันน้อยกว่า ไม่มีการตกแต่งดดยการเขียนสีแต่เน้นด้วยประตูทางเข้าและเน้นด้วยบันไดขนาดใหญ่ กลางห้องมีลูกกรงเหล็กหล่อคล้ายกับลายแบบ อาร์ตนูโว (Art Nouveau) นอกจากนั้นยังมีบันไดเวียนทำด้วยเหล็กหล่อทั้งโครงสร้างชั้นบันไดลูกกรง นอกจากนั้นสะพานที่เชื่อมระหว่างพระที่นั่งองค์นี้กับพระที่นั่งองคืถัดไปก้เป้นสะพานคอนกรีตเสริมเหล็กช่วงยาว (Long Span) กว่าปกติส่วนพระที่นั่งเทวราชสุภารมย์ที่สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 6 นั้น มีลักษณะเด่นบางประการ ได้แก่ การทำโครงสร้างไม้รูปโดมโค้งอยู่กลางท้องพระโรงและรูปโค้งแบบประทุนเรือ (Vault) อยู่ 4 มุม ของรูปโดมนั้น นอกจากนั้นมีการจำหลักไม้เป็นลวดลายต่างๆ คล้ายกับค้ำยันติดอยู่ตามหัวเสาที่ต่างๆ พระราชวังพญาไทแห่งนี้นอกจากจะมีพระที่นั่งทรงคุณค่าพร้อมทั้งรูปแบบสถาปัตยกรรมที่สง่างามแล้ว ยังมีสิ่งสำคัญที่อยู่ในบริเวณวังพญาไทอีก คือ สวนโรมันรูปเรขาคณิต ศาลาครุฑ ศาลท้าวหิรัญพนาสูร และพระบรมราชานุสาวรีย์

สภาพปัจจุบัน · Present condition

ได้รับการบำรุงรักษาให้อยู่ในสภาพดี