วัดบพิตรพิมุข

What the register records

ประวัติ · History

วัดบพิตรพิมุขเป็นพระอารามหลวงชั้นโทชินดวรวิหารเดิมเป็นวัดราษฎร์เรียกว่าวัดตีนเลนหรือวัดวัดเชิงเลนเพราะที่ตั้งอยู่ริมแม่น้ำซึ่งเป็นดินเลนสันนิษฐานว่าเป็นวัดโบราณซึ่งมีมาตั้งแต่กรุงรัตนโกสินทร์ไม่ปรากฎนามผู้สร้างแต่เดิมพื้นที่ของวัดมีกว้างขวางกว่าในปัจจุบันมากคือด้านใต้จรดริมแม่น้ำเจ้าพระยาด้านตะวันนตกจรดเขตวัดเลียบ(วัดราชบูรณะ)ด้านตะวันออกจรดเขตวัดสามปลิ้ม(วัดจักรวรรดิราชาวาส)ซึ่งต่อมาได้ถูกตัดแบ่งพื้นที่บางส่วนเพื่อขุดคลองตัดถนนและทำสะพาน เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก รัชกาลที่ 1 โปรดเกล้าฯ ให้จัดพระราชพิธีบรมราชาภิเษกตามราชประเพณีโบราณ ให้มีการสมโภชพระนคร สมโภชวัดพระแก้ว และวัดต่าง ๆ ซึ่งวัดตีนเลนหรือวัดเชิงเลนก็ได้รับการสมโภชด้วย พร้อมทั้งได้พระราชทานให้ใหม่ว่า วัดบพิตรพิมุข เพื่อเป็นเกียรติแก่สมเด็จพระเจ้าหลานเธอเจ้าฟ้ากรมพระอนุรักษ์เทเวศ ในกรมพระราชวังบวรสถานพิมุขวัดบพิตรพิมุขได้รับการปฎิสังขรณ์เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน ที่มาตำนานวัดบพิตรพิมุขวรวิหาร, หนังสือที่ระลึกงานพระราชทานเพลิงศพ พระสิรินันทมุนี (สนั่นถาวโร) ณ วัดบพิตรพิมุข. กรุงเทพฯ ทวีการพิมพ์, 2521.

ศิลปกรรม · Art and architecture

1.อุโบสถ สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 3 เป็นอาคารทรงไทยก่ออิฐถือปูน มีใบเสมาตั้งอยู่ในซุ้มปูนปั้นโดยรอบพระอุโบสถจำนวน 8 ซุ้ม2.วิหาร เป็นอาคารทรงไทยก่ออิฐถือปูน ภายในประดิษบานพระพุทธรุปจำนวน 6 องค์ บนแท่นชุกชี 3.เจดีย์ทรงระฆัง ก่ออิฐถือปูนบนฐานประทักษิณ4.เจดีย์ทรงปราสาทยอด ลักษณะเป็นเจดีย์ทรงเครื่องย่อมุมไม้สิบสอง5.เจดีย์ทรงเครื่อง ซึ่งส่วนเรือนธาตุเจาะเป็นช่องคูหา ส่วนยอดเป็นทรงระฆังกลม6.หอระฆัง ลักษณะเป็นอาคารทรงมณฑปยอดเป็นเจดีย์ย่อมุมไม้สิบสอง7.กุฏิเก๋งจีน (คณะต้นจันทร์) เข้าใจว่าสร้างในสมัยรัชกาลที่ 3 โดยพระยาโชฎึกราชเศรษฐีสร้างถวาย เดิมสร้างเป็นแบบจีนทั้งหมด เมื่อผุผังจึงซ่อมแซมแปลไปบ้าง แต่ยังคงแสดงให้เห็นถึงการเข้าไม้แบบจีนอยู่8.อาคารพลับพลาไม้(ห้องสมุดประชาชน) สร้างขึ้นสมัยรัชกาลที่ 5 เดิมเป็นอาคารไม้ชั้นเดียว แต่ได้บูรณะใหม่เป็นอาคาร 3 ชั้น และได้ยกอาคารเดิมไปเป็นส่วนชั้นบนสุด9.ซุ้มประตู การวางผังของวัดบพิตรพิมุขหันด้นหน้ของวัดไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้โดยหันด้านหลังให้คลองโอ่งอ่างพื้นที่วัดแบ่งออกเป็นเขตพุทธาวาส เขตสังฆาวาส และธรณีสงฆ์เขตพุทธาวาสมีแผนผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าตั้งอยู่ติดกับแนวรั้วด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือติดต่อกับสถาบันเทคโนโลยีราชมงคลวิทยาเขตบพิตรพิมุข(จกัรวรรดิ)ล้อมรอบด้วยกำแพงแก้วและระเบียงคดเขตสังฆาวาสเป็นพื้นที่ซึ่งกำหนดไว้เป็นที่อยู่อาศัยประกอบกิจต่างๆของพระภิกษุสงฆ์

สภาพปัจจุบัน · Present condition

สภาพปัจจุบันของวัดบพิตรพิมุขนั้นอาคารส่วนใหญ่ค่อนข้างสมบูรณ์แต่ทรุดโทรมตามกาลเวลาเช่นพระอุโบสถและวิหารส่วนผนังสีหลุดลอกปูนฉาบกระเทาะและปูนปั้นของซุ้มประตู-หน้าต่างชำรุดเสียหายมีบางหลังที่ถูกแปลงสภาพไปเช่นอาคารพลับพลาไม้สักและบางหลังกำลังดำเนินการบูรณะซ่อมแซมอยู่