วัดราชบพิธ

What the register records

ประวัติ · History

วัดราชบพิธเป็นวัดที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้สร้างขึ้นเป็นวัดประจำรัชกาลการก่อสร้างวัดดำเนินการโดยพระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าประดิษฐ์วรการพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมหลวงสรรพศาสตร์ศุภกิจและเจ้าพระยาธรรมาธิกรณาธิบดี(ม.ร.ว.ปุ้ม มาลากุล)เป็นลำดับลักษณะผังวัดพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้สร้างตามแบบอย่างประเพณีโบราณคือมีพระมหาเจดีย์เป็นหลักของวัดล้อมรอบด้วยพระระเบียงอุโบสถวิหารและวิหารทิศเขตพุทธาวาสและสังฆาวาสมีกำแพงกั้นเป็นสัดส่วนแยกจากกันต่อมาในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชดำริว่าควรงดการสร้างวัดประจำรัชกาลเสียเพราะมีพระอารามหลวงเป็นจำนวนมากแล้วจึงโปรดให้ทำการบูรณะปฏิสังขรณ์วัดราชบพิธแทนการสร้างวัดใหม่

ศิลปกรรม · Art and architecture

พระอุโบสถ มีมุขเด็จด้านหน้า รูปทรงภายนอกเป็นแบบสถาปัตยกรรมไทย หลังคาลด 2 ชั้น มุงด้วยกระเบื้องเคลือบสี ติดช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ ประตูหน้าต่างมีซุ้มปูนปั้นลงรักปิดทองยอดมณฑป-พระวิหารอยู่ทางด้านใต้พระเจดีย์ใหญ่ ลักษณะรูปทรงเช่นเดียวกับพระอุโบสถทั้งภายนอกและภายใน -พระเจดีย์ อยู่ท่ามกลางวงล้อมของพระอุโบสถ พระวิหาร พระวิหารทิศ และพรวิหารคด เป็นพระเจดีย์ทรงกลมตั้งอยู่บนฐานทักษิณ สูงระดับแนวหลังคาพระระเบียง ประดับด้วยเครื่องเคลือบเบญจรงค์โดยตลอด มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูป 14 ซุ้ม เหนือซุ้มพระพุทธรูปเหล่านี้ มีชานและกำแพงแก้วสำหรับเดินรอบพระเจดีย์ มีบันไดขึ้นจากด้านในองค์พระเจดีย์ กลางองค์พระเจดีย์มีชุกชีประดิษฐานพระพุทธรูปตามผนังด้านในองค์พระเจดีย์ มีช่องขนาดย่อมสำหรับประดิษฐานพระพุทธรูปอีก 6 ช่อง ยอดพระเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ-พระวิหารทิศ มี 2 หลัง อยู่ทางทิศตะวันออกและตะวันตกเป็นทางเข้าสู่ลานรอบพระเจดีย์ ลักษณะรูปทรงคล้ายพระวิหารแต่ขนาดย่อมกว่า หลังคาลด 2 ชั้น มีมุขด้านหน้าทั้ง 2 หลัง ซุ้มประตูทางเข้าเป็นซุ้มยอดมณฑปบานประตูเขียนสี-พระวิหารคดหรือพระระเบียง เป็นระเบียงเชื่อมระหว่างพระอุโบสถ พระวิหารทิศทั้งสองหลัง และพระวิหาร มีผนังประดับกระเบื้องเคลือบลายเบญจรงค์ ด้านนอกมีทางเดินปูด้วยหินอ่อน และมีเสาหินกลมรับเชิงชายด้านในเป็นพื้นสองชั้น มีเสากลม บัวหัวเสาลงรักปิดทองประดับกระจก รองรับเครื่องบนและเชิงชาย-เกยและพลับพลาเปลื้องเครื่อง อยู่ทางมุมกำแพงวัดด้านตะวันออกเฉียงเหนือ ตัวพลับพลาก่ออิฐถือปูน หลังคาลด 2 ชั้น มุงด้วยกระเบื้องเคลือบสี มีช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ ด้านหน้าพลับพลาเป็นเกยก่ออิฐถือปูน-กำแพงและสีมา ได้แก่กำแพงรอบวัด เป็นกำแพงก่ออิฐถือปูน มีซุ้มเสมาโปร่งอยู่เหนือกำแพงโดยรอบ มีเสาศิลาจำหลักยอดเป็นรูปสีมาธรรมจักรติดเนื่องกับตัวกำแพง เรียกว่า มหาสีมา ระหว่างเขตพุทธาวาสและสังฆาวาส มีกำแพงเสมาโปร่งกั้นบริเวณอีกแนวหนึ่ง-ซุ้มประตูกำแพงวัด มีทั้งหมด 12 ซุ้ม คือที่กำแพงรอบวัดด้านละ 2 ซุ้ม รวม 8 ซุ้ม และที่กำแพงกั้นเขตพุทธาวาสกับสังฆาวาสอีก 4 ซุ้ม ซุ้มประตูเหล่านี้มีลักษณะเหมือนกันหมด คือเป็ฯซุ้มจระนำย่อเหลี่ยม หน้าบันประดับลายปูนปั้นพระเกี้ยว ที่บานประตูของซุ้มประตูแกะสลักเป็นภาพทหาร ซึ่งแต่ละซุ้มแต่งกายต่างกัน 2. เขตสังฆาวาส มีกำแพงกั้นเขตแยกต่างหากจากเขตพุทธาวาส โดยมีประตูทางเข้าออก 5 ประตู ในเขตนี้แบ่งกลุ่มอาคารออกเป็น 3 คณะ คือ คณะนอก คณะใน คณะกลาง-หอระฆัง อยู่ในเขตคณะนอกใกล้กับศาลาทำบุญ เป็ฯอาคาร 2 ชั้น ชั้นล่างก่ออิฐถือปูน ชั้นบนเป็ฯซุ้มโปร่งย่อมุมไม้สิบสอง ยอดทรงพระเกี้ยว ประดับด้วยกระเบื้องเคลือบลายเบญจรงค์-หอกลอง อยู่ใกล้ศาลาทำบุญคณะใน มีลักษณะเช่นเดียวกับหอระฆัง แต่กรุกระจกสีที่ประตูซุ้ม 3 ด้าน-ตำหนักอรุณ เป็นตำหนักขนาด 5 ห้อง มี 3 ชั้นระเบียงรอบ หันหลังให้กับหน้าพระวิหาร หันหร้าประจันกับตำหนักเก๋งหรือพระที่นั่งสีตลาภิรมย์ มีบันไดขึ้นด้านหน้าตำหนักทั้งสอง ซึ่งสามารถเข้าตำหนักอรุณชั้นกลาง ชั้นบน และตำหนักเก๋งชั้นบนได้ เพราะมีชานแล่นถึงกัน ส่วนตำหนักเก๋งยังมีบันไดเวียนขึ้นข้างหน้าอีกทางหนึ่ง-พระที่นั่งสีตลาภิรมย์ เป็นพระที่นั่งเย็นในพระราชฐานชั้นใน อยู่ในบริเวณตำหนักสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี ใกล้ประตูสนามราชกิจ เป็นตึกแบบจีนสูง 3 ชั้น-สุสานหลวง อยู่ทางิศตะวันตกของของวัด มีถนนภายใน ต้นไม้ และอนุสาวรีย์ต่าง ๆ สร้างไว้อย่างเป็นระเบียบงดงาม อนุสาวรีย์เหล่านี้ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้สร้างขึ้นเพื่ออุทิศพระราชกุศลแก่พระบรมราชเทวี พระราชเทวี เจ้าจอมมารดา ตลอดจนพระราชโอรสธิดา บางส่วนพระบรมวงศานุวงศ์ทรงสร้างสมัยหลัง อนุสาวรีย์เหล่านี้มีรูปทรงต่าง ๆ กัน คือทำเป็นรูปเจดีย์ปรางค์ อาคารแบบศิลปะยุโรป และอื่น ๆ

สภาพปัจจุบัน · Present condition

ได้รับการบำรุงรักษาให้อยู่ในสภาพดี