วังบ้านหม้อ

What the register records

ประวัติ · History

ในปีพ.ศ.2374 ตรงกับรัชสมัยของพระบาทสมเด้7พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวได้เกิดไฟไหม้วังกรมหมื่นสุนทรธิบดีตลอดไปจนถึงบ้านหม้อทำให้เกิดพื้นที่ว่างในที่ซึ่งไฟไหม้พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระพิทักษ์เทเวศร์ (พระองค์เจ้ากุญชรในรัชกาลที่ 2) จึงทรงย้ายวังจากริมถนนพระพิพิธฟากเหนือตรงข้ามวัดพระเชตุพนฯมาสร้างใหม่ตรงพื้นที่ว่างนั้นได้เสด็จประทับที่วังนี้มาจนสิ้นพระชนม์ในสมัยรัชกาลที่4 พระโอรสองค์ใหญ่คือหม่อมเจ้าชายสิงหนาทซึ่งได้รับการสถาปนาเป็นพระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าสิงหนาทราชดำรงค์ฤทธิ์ในรัชกาลที่ 5 และหม่อมเจ้าในกรมได้ประทับต่อมาเมื่อพระองค์เจ้าสิงหนาทฯสิ้นพระชนม์ในปีพ.ศ.2423 แล้วเจ้าพระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์ (ม.ร.ว.หลาน กุญชร) บุตรพระองค์เจ้าสิงหนาทฯได้อยู่ต่อมาเมื่อเจ้าพระยาเทเวศร์ฯถึงแก่อนิจกรรมพระยาศรีกฤดากร (ม.ล.วราห์ กุญชร) บุตรเจ้าพระยาเทเวศร์ฯซึ่งต่อมาได้เป็นพระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์ได้ครอบครองต่อมาจนปัจจุบันวังบ้านหม้อตกอยู่ในความครอบครองของม.ล.แฉล้ม กุญชร ธิดาคนที่27 ของเจ้าพระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์ ที่มาแน่งน้อยศักดิ์ศรี,หม่อมราชวงศ์ และคณะ. พระราชวังและวังในกรุงเทพฯ พ.ศ. 2325-2525. กรุงเทพฯ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย,2525.

ศิลปกรรม · Art and architecture

1.ท้องพระโรงเป็นท้องพระโรงหลังคาชั้นเดียวแบบไทยหลังคาเครื่องไม้มุงกระเบื้องไทย ช่อฟ้า นาคลำยอง หางหงส์ อ่อนช้อยงดงาม มีหน้ากระดานคอสองคั่นระหว่างหลังคากับลาดหลังคา ท้องพระโรงยกพื้นสูง ใต้ถุนก่อปูนทึบ เจาะช่องลมรูปรีตามแนวดิ่ง ด้านสกัดของท้องพระโรง ด้านที่หันออกถนนอัษฎางค์มีเกยหินอ่อน เพราะท่านเจ้าของวังเคยว่ากรมช้างม้า ด้านหน้าท้องพระโรงหันสู่ทิศเหนือ มีเฉลียงประกอบด้วยราวลูกกรงยาวตลอด ท้องพระโรงมีประตูหน้าต่าง แต่งไม้สลักลาย กรอบหน้าต่างแต่งกรอบในตัดมุมมนน้อยๆ กรอบนอกหักมุมฉาก สลักกรอบเป็นร่องยาว กรอบล่างแต่งไม้ฉลุลายเถาดอกพุดตานภายในท้องพระโรง เป็นโถงยาว เฉพาะตอนในกั้นเป็นห้องในสำหรับพักก่อนออกท้องพระโรง ขอบฝาห้องตอนล่างแต่งไม้สลักลายบานประตูสู่ห้องในและบานประตูใหญ่สู่เฉลียงหลัง เขียนสีรูปม่านสองไขมีพวงมาลัยห้อยกรอบบนสลักลายเถาพุดตานปิดทองล่องชาด กรอบประตูสลักเป็นรูปเกลียวเชือกชั้นหนึ่งและแกะสลักลายอีกชั้นหนึ่ง กรอบล่างประตูหน้าต่างด้านในสลักลายเถาไม้ดอกเช่นกัน ภายในท้องพระโรงตั้งที่บูชา พระเสลี่ยง ตั่ง ของเดิมล้วนสร้างด้วยไม้สลักลายปิดทองประดับกระจกผนังด้านที่กั้นท้องพระโรงกับเฉลียงหลังติดรูปเจ้าของวังตั้งแต่พระองค์แรก จนถึงพระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์ ห้องในเก็บพระอัฐิของบรรพบุรุษของราชสกุลกุญชรตั้งแต่พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระพิทักษ์เทเวศร์ ในอดีตเจ้าของวังใช้ท้องพระโรงออกบัญชาข้อราชการและเป็นที่ซ้อมละคร ปัจจุบันปิดรักษาไว้ ใช้อยู่อาศัยเฉพาะที่เฉลียงหลัง 2.ศาลาหน้าท้องพระโรงตั้งอยู่เยื้องมาทางถนนอัษฎางค์ เป็นศาลาไทย หลังคามุงระเบื้องไทย ประกอบด้วยหน้ากระดานคอสองค่อนข้างสูง เชิงชายหลังคาและลาดหลังคาประดับไม้ฉลุลาย 3.เก๋งด้านหลังท้องพระโรงปัจจุบันเหลืออยู่เพียงหลังเดียว รื้อลงไปหลังหนึ่ง เพราะชำรุดผุพังมากเกินกว่าจะปฏิสังขรณ์ได้ เป็นตึกยาวใต้ถุนสูง หลังคามุงกระเบื้องแบบจีน ผนังแต่งเสาอิงทรงสี่เหลี่ยม มีหัวเสาสี่เหลี่ยมแบบเรียบ ใช้เป็นที่อยู่อาศัย

สภาพปัจจุบัน · Present condition

ได้รับการดูแลรักษาให้คงสภาพดี