สะพานพระพุทธยอดฟ้า

What the register records

ประวัติ · History

สะพานปฐมบรมราชานุสรณ์หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า สะพานพุทธ เป็นสะพานที่สร้างข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาเชื่อมฝั่งพระนครกับฝั่งธนบุรี และเป็นสะพานขนาดใหญ่อีกแห่งหนึ่งที่ยังคงสภาพสมบูรณ์อยู่จนถึงปัจจุบันเชื่อมการคมนาคมติดต่อระหว่างฝั่งพระนครกับฝั่งธนบุรีของกรุงเทพมหานคร ที่ปลายถนนตรีเพชร เขตพระนคร กับปลายถนนประชาธิปก แขวงวัดกัลยาณ์ เขตธนบุรี สะพานพระพุทธยอดฟ้า เป็นสะพานที่สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสที่สถาปนากรุงเทพมหานครครบ 150 ปี และโปรดเกล้าฯ ให้มีพระราชพิธีฉลองพระนครครบ 150 ปี และทรงมีพระราชดำริจะสร้างสิ่งที่เป็นอนุสรณ์แสดงความรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณขององค์ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรีผู้ทรงสถาปนากรุงเทพมหานครโดยในการนี้ทรงมีพระราชดำริว่าควรสร้างทั้งพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช และสร้างสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาเชื่อมพระนครกับธนบุรีเข้าด้วยกัน โครงการสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์และสะพานเริ่มขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2471โดยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระนริศรานุวัดติวงศ์อุปนายกราชบัณฑิตยสภา ซึ่งทรงอำนวยการแผนกศิลปกรรมคิดแบบอย่างเป็นพระบรมรูป ส่วนสะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยานั้น ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมพระกำแพงเพ็ชรอัครโยธิน เสนาบดีกระทรวงพาณิชย์และคมนาคม ทรงเป็นผู้อำนวยการสร้าง มีนาย อี. ฟอร์โน เป็นสถาปนิก โดยได้เลือกแบบของบริษัทดอรแมนลอง ประเทศอังกฤษ (DORMAN LONG CO.LTD)สร้างให้เป็นสะพานเหล็กมี ท้องสะพานสูงเหนือน้ำ และอาจยกตอนกลางขึ้นด้วยแรงไฟฟ้า เปิดช่องกว้าง เพื่อให้เรือใหญ่ผ่านได้สะดวก พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินทรงวางศิลาฤกษ์สร้างสะพานปฐมบรมราชานุสรณ์ เมื่อวันที่ 9 มกราคม พ.ศ. 2472 และโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามสะพานว่า สะพานปฐมบรมราชานุสรณ์ เมื่อการก่อสร้างแล้วเสร็จ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดสะพานเมื่อวัน ที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2475 ในสงครามโลกครั้งที่ 2 สะพานพระพุทธยอดฟ้าถูกฝ่ายสัมพันธมิตร ทิ้งระเบิดจนเสียหาย เพื่อตัดเส้นทางลำเลียงของกองทัพญี่ปุ่น พอสงครามสงบองค์การสหประชาชาติได้นำสะพานเบลลีมาทอดให้ชั่วคราวจนถึงปี พ.ศ. 2491 รัฐบาลจึงได้บูรณะและกลับมาใช้ได้ตามปกติในปี 2492

ศิลปกรรม · Art and architecture

ลักษณะของสะพานเป็นสะพานเหล็กยาว 229.76 เมตร กว้าง 16.68เมตร ท้องสะพานสูงเหนือน้ำ 7.50 เมตร ในอดีตตอนกลางสะพานสามารถยกขึ้นได้ด้วยแรงไฟฟ้า เปิดช่องกว้าง 60 เมตรเพื่อให้เรือใหญ่ผ่านได้สะดวก (ปัจจุบันปิดการใช้งาน) สองข้างตอม่อสะพานทั้ง 2 ฝั่ง ทำเป็นเสาสูงไว้ข้างละต้น รวมเป็น 4 ต้น มีลักษณะสอบขึ้นข้างบน ภายในกลวงมีบันไดขึ้นไปด้านบนได้ ซึ่งบนสุดมีหน้าต่างกระจก 4 ทิศติดไฟฟ้าไว้ภายใน เพื่อเป็นอาณัติสัญญาณแก่เรือที่จะผ่านสะพาน เมื่อสะพานปิดไฟจะเปิด เรือสามารถมองเห็นได้แต่ไกล ไฟจะดับเมื่อสะพานเปิด เสาทั้ง 4 ยังเป็นเครื่องประดับสะพานด้วย ที่โคนเสามีคำจารึกประวัติการสร้างสะพานอยู่ด้านหนึ่งอีกด้านหนึ่งจารึกนามสะพานพร้อมปีพระพุทธศักราช 2475 ที่เป็นปีประกอบพระราชพิธีเปิดพระปฐมบรมราชานุสรณ์และสะพานเหมือนกันทั้งสองฝั่ง สะพานปฐมบรมราชานุสรณ์ มีทางขึ้นลง 2 ด้าน โดยทางขึ้นลงทางฝั่งธนบุรีนั้นจะใช้ทางเดียวกันเป็นถนน 2 เลน แต่ทางฝั่งพระนครแยกทางขึ้นลงออกจากกัน และตรงทางโค้งที่ทางขึ้นทางลงมาบรรจบกัน เป็นที่ประดิษฐานพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก

สภาพปัจจุบัน · Present condition

ในปัจจุบัน นอกจากสะพานพระพุทธยอดฟ้าจะใช้เป็นสะพานที่ให้รถข้ามสัญจรผ่านไปมาระหว่างฝั่งพระนครกับฝั่งธนบุรียังเป็นที่ประดิษฐานปฐมบรมราชานุสรณ์ของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกแล้ว และมีลานสาธารณะให้คนมาใช้พักผ่อนหย่อนใจ และเป็นลานกีฬาของประชาชนในละแวกใกล้เคียง